19 februari 2014

Onderhoud van noodverlichting

Noodverlichting wordt vaak als een containerbegrip gebruikt voor vier soorten calamiteitenverlichting:
  • Vluchtwegverlichting. 
  • Vluchtwegsignalering (deze soort kan deels samenvallen met de bovenstaande). 
  • Anti-paniekverlichting. 
  • Verlichting van werkplekken met verhoogd risico. 
Op grond van Bouwbesluit en Arbo regelgeving moet deze verlichting periodiek worden onderhouden.
Er worden naast de genoemde functionele soorten in technisch twee soorten noodverlichting onderscheiden. Decentraal gevoede noodverlichting bestaat uit armaturen waar in elk armatuur een noodunit is opgenomen die gevoed wordt door oplaadbare batterijen. Dit zijn speciale batterijen die bestand zijn tegen de hoge temperaturen die in de armaturen kunnen optreden.

De tweede soort is centraal gevoed. Op één of meerdere plaatsen in een gebouw staat een centrale unit met accu’s die meerdere (tientallen tot zelfs honderden) armaturen van stroom voorzien in geval van uitval van het lichtnet.

Wettelijke basis
Het bouwbesluit 2012 (artikel 3.7 en 3.9) stellen eisen aan noodverlichting. Hierbij wordt verwezen naar NEN1838 en NEN-EN50172. Ook stellen Bouwbesluit en Arbo regelgeving dat gebruikers van gebouwen altijd moeten kunnen vluchten en daarmee dat noodverlichting altijd moet werken. Een methode om hieraan tegemoet te komen is de methode voor onderhoud en inspectie beschreven in ISSO 79. Deze methode wordt door Aqus gebruikt voor het onderhouden van noodverlichting en het rapporteren daarvan.

Onderhoud volgens ISSO 79
Volgens ISSO 79 moet een noodverlichtingsinstallatie minimaal jaarlijks worden onderhouden/geïnspecteerd. De inspectie houdt met name controle op gebreken: beschading, vervuiling en veroudering, die de functionaliteit van de noodverlichting negatief kunnen beïnvloeden.
Bij niet automatisch testende armaturen moet jaarlijks tevens een autonomietest worden gedaan om te bepalen of de batterijen nog de vereiste autonomietijd halen. In de meeste gevallen is die tijd een uur, in sommige gevallen 3 uur. Hiervoor moet de netspanning worden weggenomen en na de vereiste tijd gecontroleerd worden of het armatuur nog brand. Bij een centraal gevoed systeem is dat uiteraard eenvoudiger dan bij een groot aantal decentraal gevoede armaturen..
Bij automatisch testende armaturen kan, meestal op basis van signalerings-leds, worden afgelezen of de batterij de vereiste autonomietijd nog heeft gehaald bij de laatste automatische test.
Bij permanent brandende armaturen (vluchtwegsignalering) die een TL-5 lichtbron hebben, is het aan te raden de lamp elk jaar te vervangen. De meeste fabrikanten geven een levensduur van 10.000 uur op. Aangezien een jaar meestal 8.760 uren heeft, gaat een lichtbron iets langer dan een jaar mee.
Al deze activiteiten moeten per armatuur worden geregistreerd en gerapporteerd.

Batterijvervanging
Vaak wordt beweerd, vooral door leveranciers van batterijen en armaturen, dat de batterijen van noodverlichtingsarmaturen iedere 4 of 5 jaar moeten worden vervangen. Dit is niet correct. Batterijen hoeven NIET binnen een vaste periode te worden vervangen. Ze moeten worden vervangen als ze de vereiste standtijd niet meer halen. Wij komen voorbeelden tegen waarbij batterijen na 10 jaar nog steeds de vereiste autonomietijd halen.
De periode van vier jaar voor vervanging komt overigens wel ergens vandaan. Fabrikanten van (batterijen voor) noodverlichtingsarmaturen dienen er op basis van Europese regelgeving voor te zorgen dat hun batterijen tenminste een levensduur van 4 jaar hebben. Dit ontslaat eigenaren/gebruikers van gebouwen er echter niet van om jaarlijks de standtijd van de batterijen te testen (uiteraard alleen als geen sprake is van niet-automatisch testende armaturen). Die test moet hoe dan ook jaarlijks worden uitgevoerd. Het komt, door verschillende oorzaken, namelijk wel degelijk voor dat batterijen eerder stuk gaan.

Er is wel een kanttekening. Bij sommige fabrikaten kunnen printplaten defect raken wanneer een geheel ontladen batterij weer moet worden opgeladen. De stroom die dan gaat lopen is dan schijnbaar te groot voor de regelprint, waardoor deze de geest geeft. Dit probleem is bij ons een aantal keren opgetreden bij oudere Van Lien armaturen. Het risico dat dit optreedt wordt groter naarmate de batterij ouder wordt.

5 opmerkingen:

  1. Interessant artikel. Erg handig om als referentie te gebruiken voor de noodverlichting van je onderneming. Het is wel belangrijk de accu regelmatig te controleren op eventuele problemen.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Thank you for this article! Very useful! I'm searching for emergency lightning for my house and you made me wonder about Van Lien. Does it really good and this troubles touch only last models? I want to buy this hardware.nl/noodverlichting/van-lien/aqualux/1132151.html and now become hesitate in its quality! What you can say about it?

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Wat mij vervreemd is dat de accu's 4 jaar goed moeten functioneren terwijl de leverancier slechts 1 jaar garandeert.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.

    BeantwoordenVerwijderen
  5. In principe zou de leverancier wel degelijk 4 jaar moeten garanderen.

    BeantwoordenVerwijderen